Kilka dni temu przesuwaliśmy wskazówki zegara, by móc dłużej cieszyć się naturalnym dziennym światłem. Obecnie słońce wschodzi chwilę po 6, jednak nie dla wszystkich dzień zaczyna się o tej samej porze. Niektóre dzikie zwierzęta zamieszkujące środowiska miejskie mogą doświadczać dnia niemal przez całą dobę, ze względu na nadmierną emisję sztucznego światła. Jedną z najbardziej narażonych grup są ptaki, o których chcielibyśmy powiedzieć kilka słów z okazji Międzynarodowego Dnia Ptaków, przypadającego na 1 kwietnia.
Dlaczego sztuczne światło szkodzi ptakom? Dzieje się tak z kilku powodów. Po pierwsze, ilość światła docierająca do ptasiej źrenicy stanowi dla nich ważną informację o warunkach środowiskowych — nie tylko o porze dnia, ale także o porze roku. Wydłużający się wiosną dzień jest dla ptaków, niezmiennie od milionów lat, sygnałem nadchodzącej wiosny. Pod wpływem tego bodźca zachodzi u nich szereg zmian hormonalnych, prowadzących do osiągnięcia dojrzałości płciowej. To właśnie dlatego ptaki przystępują do lęgów wiosną.
Badania eksperymentalne na miejskich kosach, które były eksponowane na słabe światło w nocy (na poziomie 0,3 luksa), wykazały, że pod wpływem tego bodźca mogą one przyspieszyć osiągnięcie dojrzałości płciowej nawet o miesiąc. Tak silne przesunięcie terminu rozpoczęcia lęgów może prowadzić do sytuacji, w której — ze względu na zbyt wczesną porę — ptaki nie będą miały czym wykarmić swoich piskląt.
Sztuczne światło w nocy nie tylko wpływa na rozród ptaków. Skraca również czas ich odpoczynku, zwiększa poziom hormonów stresu, zmienia trasy sezonowych migracji, zaburza rozwój, osłabia odporność, a nawet ogranicza zasięgi występowania. Co więcej, światło emitowane ku górze oraz odbijające się od szklanych powierzchni bezpośrednio zwiększa śmiertelność ptaków — prowadzi do zaburzeń orientacji przestrzennej i zwiększa ryzyko kolizji ze szkłem.
Jeśli kiedyś obudzicie się w środku nocy, słysząc śpiew ptaków za oknem, pamiętajcie — śpiewanie po zmroku najczęściej nie jest ich wyborem. To przez sztucznie rozjaśnione noce zamiast spać wykonują swoje popisy wokalne, jednocześnie zdradzając swoją pozycję nocnym drapieżnikom.