Zanieczyszczenie światłem jest stanem środowiska, w którym światło emitowane ze sztucznych źródeł oświetlenia (pot. sztuczne światło) może:
- szkodzić zdrowiu i funkcjonowaniu ludzi oraz obniżać ich dobrostan,
- zakłócać działanie ekosystemów,
- degradować krajobraz naturalny i kulturowy,
- utrudniać obserwacje astronomiczne,
- prowadzić do strat energii elektrycznej,
- powodować szkody materialne.
Zanieczyszczenie światłem powstaje w wyniku działalności człowieka jako niepożądany efekt uboczny wykorzystywania w porze nocnej sztucznego oświetlenia.
Zanieczyszczenie światłem powoduje szkody nie tylko lokalnie, w bezpośrednim otoczeniu sztucznych źródeł światła, ale rozprzestrzenia się na duże odległości od nich, bowiem światło łatwo rozchodzi się i rozprasza w atmosferze. Daleki zasięg zanieczyszczenia światłem jest wzmacniany znacząco przez zjawisko łuny świetlnej (ang. sky glow), czyli świecenia nocnego nieba wskutek rozpraszania sztucznego światła w atmosferze i odbijania się go od chmur. Obszar objęty zjawiskiem łuny jest zawsze większy niż obszar, na którym znajdują się sztuczne źródła światła.
Sztuczne światło emitowane w nadmiernym natężeniu, a także w niewłaściwym czasie, kierunku i barwie (rozkładzie widmowym), przyczynia się do znacznego wzrostu zanieczyszczenia światłem. Ten wzrost jest nieuzasadniony rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z funkcji pełnionych przez oświetlenie nocne. Ponadto nieodpowiednio zaprojektowane, zrealizowane lub użytkowane oświetlenie zewnętrzne powoduje dodatkowo szereg niekorzystnych zjawisk:
- intruzja światła (ang. light trespass) — sztuczne światło dociera do miejsc, gdzie jest niepotrzebne lub niepożądane. Przykładem może być latarnia uliczna, której światło dociera bezpośrednio do okien mieszkań, wysoko w korony drzew lub w niebo.
- nadmiar światła (ang. over-illumination, light clutter) — ilość sztucznego światła jest większa niż jest to potrzebne dla zapewnienia bezpieczeństwa lub innej funkcji pełnionej przez oświetlenie. Odnosi się też do sytuacji, w których zbyt duże nagromadzenie różnych sztucznych źródeł światła prowadzi do wizualnego chaosu utrudniającego percepcję otoczenia.
- światło przeszkadzające/przykre/oślepiające (ang. glare) — sztuczne światło powoduje dyskomfort wzrokowy lub utrudnia widzenie otoczenia. W terminologii specjalistycznej zjawisko to określane jest jako olśnienie. Przykładem jest sytuacja, gdy jasne światło latarni ulicznej dociera bezpośrednio do naszych oczu utrudniając widzenie ciemniejszego otoczenia.
Należy pamiętać, że sztuczne oświetlenie jest nieodłącznym elementem życia we współczesnym świecie, umożliwiającym funkcjonowanie nowoczesnych społeczeństw również w nocy. Nie możemy z niego zrezygnować i dlatego potrzebujemy oświetlenia zrównoważonego, tj. takiego, które jest dla nas użyteczne, a jednocześnie powoduje jak najmniejsze zanieczyszczenie światłem.